Park Trzech Kultur w Gnieźnie to miejsce, które łączy w sobie kilka warstw historii na niewielkim, 3,6-hektarowym terenie. Położony na Osiedlu Tysiąclecia między ulicami Roosevelta i Budowlanych, powstał na gruntach dawnego cmentarza ewangelickiego i żydowskiego z lat 80. XIX wieku. Dzisiaj to nowoczesny teren rekreacyjny z bogatą infrastrukturą, który po gruntownej rewitalizacji w 2018 roku stał się ulubionym miejscem spacerów mieszkańców.
Nazwa nawiązuje do wielokulturowego charakteru przedwojennego Gniezna, w którym obok siebie żyli Polacy, Niemcy i Żydzi. To właśnie ich wspólną obecność w historii miasta upamiętnia ten park.
- wielokulturowa historia Gniezna
- nowoczesna przestrzeń rekreacyjna
- pomniki przyrody jako symbole
- strefa z wodnymi atrakcjami
- siłownia na świeżym powietrzu
Historia zapisana w krajobrazie
Losy tego miejsca odbijają burzliwe dzieje XX wieku. Podczas II wojny światowej Niemcy zniszczyli żydowską część cmentarza, a płyty nagrobne wykorzystali jako materiał budowlany. Część ewangelicka przetrwała nieco dłużej – ostatnie pogrzeby odbywały się tam do 1954 roku, ale potem nekropolia szybko popadła w ruinę i zarosła.
Na początku lat 60. władze zdecydowały o przekształceniu terenu w park. Rozbito wtedy kaplicę i większość nagrobków, zniwelowano teren i założono zieleń. Nowo powstały park otrzymał propagandową nazwę XX-lecia PRL-u.
Prawdziwa zmiana przyszła dopiero w 2006 roku, kiedy Towarzystwo Miłośników Gniezna i Stowarzyszenie „Dom Europejski” odsłoniły w centralnej części parku pomnik poświęcony Niemcom pochowanym na dawnym cmentarzu ewangelickim. Rok później przeprowadzono ekshumację szczątków ponad 125 osób z masowego grobu – były to ofiary walk o Gniezno ze stycznia 1945 roku, zmarli z lazaretów, a także niemieccy cywile zamordowani przez czerwonoarmistów. W 2007 roku park otrzymał obecną nazwę – Parku Trzech Kultur.
W 2024 roku dwa drzewa w parku ogłoszono pomnikami przyrody – klon polny „Mieszko I” we wschodniej części oraz wiąz szypułkowy „Dąbrówka” w północnej. To symboliczne nawiązanie do założycieli państwa polskiego.
Co oferuje park po rewitalizacji
W 2017 roku park mocno ucierpiał podczas nawałnicy, która przeszła przez Gniezno. Stało się to impulsem do kompleksowej przebudowy, która trwała od marca do listopada 2018 roku i kosztowała prawie 3 miliony złotych.
Dzisiejszy park to starannie zaprojektowana przestrzeń z wyraźnym podziałem funkcjonalnym. Front od strony ulicy Roosevelta ma charakter oficjalny – znajduje się tu reprezentacyjne wejście z ławkami łukowymi i trzema szklanymi, podświetlanymi tablicami informacyjnymi przedstawiającymi historię miejsca. Kamień nagrobny rodziny Glockzin, przesunięty podczas prac, nadal stoi na fundamentach dawnej kaplicy cmentarnej.
Środkowa i północna część to strefa rekreacyjna. Latem działa tu plac z trzema elementami rozpylającymi wodę – zamgławiaczami, które w upalne dni przyciągają dzieci i dorosłych szukających ochłody. Obok zamontowano siłownię zewnętrzną z 10 urządzeniami: wahadłem, wioślarzem, orbitrekiem, wyciągiem górnym, twisterem, biegaczem, rowerkiem, kołami TAI-CHI i prasą nożną. Całość osadzona jest na mineralnej nawierzchni bezpiecznej dla stawów.
Atrakcje dla rodzin z dziećmi
Plac zabaw składa się z 10 różnorodnych urządzeń: zestawu wielofunkcyjnego, ciężarówki, huśtawki wagowej kucyk, bujawki flaming, karuzeli, koparki, pajęczyny linowej, huśtawki ptasie gniazdo oraz czterech huśtawek pojedynczych. Jest też trampolina zewnętrzna. Urządzenia rozmieszczono tak, by dzieci w różnym wieku znalazły coś dla siebie.
Pod okapem drzew ustawiono stolik do szachów – często można tu spotkać lokalnych pasjonatów tej gry. W parku zamontowano też dwa czterostanowiskowe stojaki rowerowe, co ułatwia dojazd na dwóch kółkach.
Zieleń i infrastruktura
Podczas rewitalizacji posadzono 53 nowe drzewa – kasztanowce czerwone, klony pospolite, graby, platany kalinolistne, lipy drobnolistne, dęby szypułkowe, metasekwoje chińskie i wierzby płaczące. Uzupełnieniem są 1511 krzewów różnych gatunków, 300 traw ozdobnych oraz ponad 8500 cebulek tulipanów i krokusów, które wiosną tworzą kolorowe dywany.
Wszystkie istniejące drzewa przeszły inspekcję arborystyczną, wykonano cięcia sanitarne i usunięto posusz. Zachowano przy tym oryginalny układ alejek z lat 60., co nadaje parkowi historyczny charakter.
Układ komunikacyjny został całkowicie przebudowany. Nowe ścieżki z nawierzchni mineralnej zajmują powierzchnię ponad 4000 m² – są przepuszczalne dla wody i powietrza, co chroni system korzeniowy drzew. Dodatkowo wybudowano ścieżkę bitumiczną stanowiącą ciąg pieszo-rowerowy o powierzchni prawie 2500 m².
W parku znajduje się oczyszczony staw z umocnioną linią brzegową. To ulubione miejsce spacerów, zwłaszcza wieczorami, gdy włącza się oświetlenie z 40 latarni parkowych.
Dodatkowe udogodnienia i bezpieczeństwo
Park wyposażono w bogatą małą architekturę: 52 ławki parkowe, 19 krzeseł parkowych, 3 ławki łukowe, 38 koszy na odpady, 6 popielnic i 6 koszy na psie odchody. Całość objęta jest monitoringiem, co zwiększa poczucie bezpieczeństwa.
W okresie świątecznym park zyskuje dodatkowy urok dzięki iluminacjom. W grudniu 2018 roku Enea Oświetlenie zamontowała tu ponad 180 tysięcy punktów świetlnych tworzących bajkowe instalacje – prezenty, bramy świetlne, karocę wysoką na 5 metrów i podświetlany tron Świętego Mikołaja.
Dla kogo jest Park Trzech Kultur
To miejsce dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu plac zabaw i zamgławiacze, osoby aktywne – siłownię zewnętrzną i ścieżki do biegania czy nordic walking, seniorzy docenią liczne ławki w cieniu drzew i spokojną atmosferę. Miłośnicy historii mogą przestudiować tablice informacyjne i zobaczyć zachowane elementy dawnej nekropolii.
Park jest też miejscem integracji lokalnej społeczności – odbywają się tu festyny, pikniki rodzinne i wydarzenia kulturalne. Dzięki dobremu oświetleniu funkcjonuje również po zmroku, co czyni go bezpiecznym miejscem wieczornych spacerów.
Informacje praktyczne – jak dotrzeć i co warto wiedzieć
Lokalizacja: Park Trzech Kultur znajduje się na Osiedlu Tysiąclecia w Gnieźnie, między ulicami Roosevelta i Budowlanych. Główne wejście od strony ulicy Roosevelta.
Dojazd: Najwygodniej dojechać samochodem – w okolicy znajdują się miejsca parkingowe. Można też skorzystać z komunikacji miejskiej (przystanek w pobliżu parku) lub rowerem, korzystając z ciągu pieszo-rowerowego.
Godziny otwarcia: Park jest ogólnodostępny przez całą dobę, cały rok. Najlepszy czas na wizytę to wiosna, gdy kwitną tulipany i krokusy, oraz lato, gdy działają zamgławiacze wodne.
Wstęp: Bezpłatny.
Ile czasu przeznaczyć: Na spokojny spacer wystarczy 30-45 minut. Jeśli planujesz wizytę z dziećmi i korzystanie z placu zabaw czy siłowni – warto zarezerwować 1,5-2 godziny.
Co zabrać: Wygodne buty do spacerów, latem – wodę i nakrycie głowy. Jeśli planujesz trening na siłowni zewnętrznej – ręcznik i strój sportowy. Warto też zabrać aparat – park oferuje ciekawe kadry, zwłaszcza przy stawie i wśród starych drzew.
Dodatkowe informacje: W parku obowiązuje zakaz wyprowadzania psów bez smyczy. Dostępne są kosze na psie odchody. Teren objęty monitoringiem.