Fontanna na gnieźnieńskim rynku

W samym sercu Gniezna, na wyłożonym brukiem rynku, stoi fontanna, która budzi skrajne emocje. Jedni widzą w niej nowoczesny akcent, inni – betonowy dysonans w historycznym otoczeniu. Niezależnie od opinii, to właśnie wokół niej skupia się życie pierwszej stolicy Polski, szczególnie w letnie dni.

Fontanna powstała w 2014 roku i od początku wzbudzała kontrowersje. Kosztowała ponad półtora miliona złotych, a jej monumentalna forma – trzy poziomy żelbetowej konstrukcji obłożonej granitem – wyróżnia się na tle kamieniczek otaczających plac. Nie każdy uzna ją za architektoniczny klejnot, ale trzeba przyznać, że w upalny dzień to właśnie tutaj zbierają się mieszkańcy i turyści szukający oddechu.

Fontanna na Rynku w Gnieźnie – nowoczesność w zabytkowym sercu miasta

Obiekt ma średnicę 8,5 metra i składa się z trzech poziomów. Całość wykonano z żelbetu, a następnie obłożono granitem strzelińskim – jasnym kamieniem, który w słońcu nabiera ciepłego odcienia. Na poszczególnych poziomach wmontowano siedem ekranów z granitu indyjskiego w kolorze kości słoniowej. To właśnie po nich spływa woda, tworząc charakterystyczne kaskady.

Najwyższy poziom to domena gejzera wodnego i trzech dysz spieniających. W słoneczne dni woda tryska wysoko, a w wieczornych godzinach – gdy włącza się podświetlenie – fontanna nabiera zupełnie innego charakteru. Wtedy brutalność betonu ustępuje miejsca grze światła i wody.

Fontanna w Gnieźnie zastąpiła starą konstrukcję, którą mieszkańcy ironicznie nazywali „poidłem dla gołębi”. Nowy obiekt miał być symbolem nowoczesności, choć nie wszyscy przyjęli go z entuzjazmem.

Historia i kontekst – fontanna, która podzieliła mieszkańców

Plany budowy nowej fontanny na gnieźnieńskim rynku ciągnęły się latami. Temat wracał na sesjach rady miasta już od 2011 roku. Wcześniejsza fontanna była skromna i mało spektakularna, więc pomysł jej wymiany wydawał się naturalny. Problem polegał na tym, że nikt nie spodziewał się takiej formy.

Gdy w 2014 roku odsłonięto finalny projekt, reakcje były podzielone. Część mieszkańców cieszyła się z nowoczesnego akcentu w centrum miasta. Inni krytykowali monumentalną bryłę, która – ich zdaniem – nie pasuje do historycznego charakteru rynku. Określenia „betonowy bunkier” czy „klocki betonu” pojawiały się w lokalnych dyskusjach, a debata o estetyce fontanny trwa do dziś.

Niezależnie od sporów, fontanna stanęła i funkcjonuje. Uruchomiono ją oficjalnie 25 listopada 2014 roku, choć uroczystość nie zgromadziła tłumów – informacja o otwarciu była utrzymywana w tajemnicy niemal do ostatniej chwili.

Co zobaczyć w okolicy fontanny?

Fontanna to centralny punkt rynku położonego na Wzgórzu Panieńskim, jednym z siedmiu gnieźnieńskich wzniesień. Sama nazwa wzgórza pochodzi od klasztoru Klarysek założonego w XIII wieku. Rynek ma wysokość około 123 metrów n.p.m. i stanowi niewielkie, ale wyraźne wzniesienie.

Tuż obok fontanny znajduje się ciekawa atrakcja – półkole wyłożone tabliczkami z herbami miast należących do Związku Miast Polskich. Można tu odnaleźć Katowice, Trzemeszno, Miasteczko Śląskie, Duszniki i wiele innych. Herb Gniezna umieszczono przy wejściu na rynek. To dobry punkt do krótkiego postoju i sprawdzenia, które miasta weszły w skład związku.

Cały plac wyłożono brukiem, co nadaje mu tradycyjny charakter. Wokół rynku stoją kamienice z różnych epok – od budynków z ozdobnymi fryzami przedstawiającymi antyczne i kwiatowe motywy, po konstrukcje z XX wieku. Z rynku prowadzi ulica Chrobrego, a w pobliżu znajdują się dwa kościoły: ojców Franciszkanów i kościół św. Trójcy.

Dla kogo to miejsce?

Fontanna sama w sobie nie jest atrakcją, która zajmie więcej niż kilka minut. To raczej element szerszego spaceru po Gnieźnie. Warto tu zajrzeć, jeśli odwiedza się gnieźnieńską katedrę – odległość to zaledwie kilkaset metrów.

Latem fontanna przyciąga rodziny z dziećmi. Choć oficjalnie wchodzenie do niej jest zabronione, nie brakuje chętnych do ochłody w upalne dni. Monitoring rejestruje takie sytuacje, ale w praktyce nikogo specjalnie nie dziwi widok bawiących się w wodzie maluchów.

Dla miłośników architektury fontanna może być ciekawym przykładem współczesnej realizacji w historycznym kontekście. Kwestia, czy udanej – pozostaje otwarta. Dla zwykłych turystów to przede wszystkim punkt orientacyjny i miejsce, gdzie można usiąść na chwilę, szczególnie gdy w okolicy działają letnie ogródki gastronomiczne.

Rynek w Gnieźnie nosi też tajemniczą nazwę „Góra Jarna”, której pochodzenie pozostaje niewyjaśnione do dziś.

Praktyczne informacje – dojazd, czas zwiedzania

Fontanna znajduje się w samym centrum Gniezna, na rynku. Dojazd samochodem nie stanowi problemu – w okolicy dostępne są płatne miejsca parkingowe. Można też dotrzeć komunikacją miejską, gdyż rynek to główny punkt miasta.

Dostęp do fontanny jest bezpłatny i całodobowy. Warto pamiętać, że fontanna działa sezonowo – zazwyczaj od wiosny do jesieni. W zimie jest wyłączana. Godziny pracy fontanny nie są ściśle określone, ale standardowo uruchamiana jest w ciągu dnia.

Na samo obejrzenie fontanny wystarczy 5-10 minut. Jeśli jednak planuje się dłuższy postój – na przykład kawę w jednej z okolicznych kawiarni czy spacer po rynku – warto zarezerwować pół godziny. Gniezno to niewielkie miasto i rynek stanowi naturalny punkt wyjścia do dalszego zwiedzania. Stąd blisko do katedry gnieźnieńskiej (około 200 metrów), Muzeum Początków Państwa Polskiego czy innych atrakcji starego miasta.

Fontanna w Gnieźnie – czy warto się wybrać?

Jeśli ktoś planuje wizytę w Gnieźnie i tak przejdzie przez rynek, fontanna znajdzie się na trasie. Nie jest to jednak cel sam w sobie. Raczej element uzupełniający spacer po pierwszej stolicy Polski. Można przy niej odpocząć, zrobić zdjęcie, sprawdzić herby miast na pobliskim półkolu.

Architektonicznie fontanna pozostaje kontrowersyjna. Dla jednych to przykład nieudanej modernizacji zabytkowego centrum, dla innych – odważny akcent współczesności. Warto zobaczyć i wyrobić sobie własne zdanie. W każdym razie fontanna pełni swoją funkcję – latem chłodzi, wieczorem świeci, a w upalne dni gromadzi mieszkańców i turystów szukających wytchnienia.

Ceny: Wstęp bezpłatny.
Godziny otwarcia: Fontanna dostępna całodobowo, działa sezonowo (wiosna-jesień).
Dojazd: Centrum Gniezna, parking płatny w okolicy.
Czas zwiedzania: 5-15 minut (w zależności od tego, czy planuje się dłuższy odpoczynek).